Metafizik

Ismail Hakki Izmirlinin hayati eser verme acisindan oldukca verimli gecmistir. Kendisinin birbirinden degerli 65 kadar eseri vardir. Burada hazirlamis oldugumuz eseri ise Muhtasar Felsefe-i Ula, Philosophie Premiere adli eseridir. Eser 13291911 tarihinde, yaklasik olarak yüz yil önce, Osmanli alfabesi ile basilmistir.Izmirli bu eserde Fransiz kaynaklardan yararlanmistir. Özellikle Boirac, Fouillee ve Fonsegrive Izmirlinin en cok alinti yaptigi yazarlardir. Metafizik Islam filozoflarinin en cok calistigi felsefe disiplinidir. Izmirlinin bu eserdeki amaci daha cok bati metafizigini ülkemizde tanitmaktir. Nitekim eserin son bölümünün kisaca filozoflari tanitmasi bunu göstermektedir. Izmirli Yeni Ilm-i Kelami yazarken eski kelamin eski felsefeye karsi ciktigini ve eski felsefenin de geride kaldigini söylemistir. Bu yüzden yeni kelam yeni felsefeye karsi cikmalidir. Kelam yani ilahiyat ya da teoloji aslinda felsef acidan metafizigin dallardir. Bu yüzden yeni kelam yeni metafizige karsi cikmalidir. Yani Izmirli bu eserle Yeni Ilm-i Kelam icin ön hazirlik yapmistir diyebiliriz. Bundan dolayi bu eser aslinda Yeni Ilm-i Kelamin bir parcasi, bir ön hazirligidir, diyebiliriz. Yeni Ilm-i Kelami okumadan önce bu eser okunmali ve anlasilmalidir.Izmirli, eseri hazirlarken sadece kaynaklardan aktarmakla yetinmemis, yorumlar ve elestiriler yapmis, bazi görüsleri begenmis, bazi görüsleri begenmemis, bazilarinin degersiz oldugunu söylemis, bazilarina da katilmistir.