Swayambara

ସ୍ୱୟଂବରକୁ ନେଇ ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ।

ସ୍ୱୟଂବରର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ସ୍ୱୟମ୍ ବର ବରଣ କରିବା ସ୍ୱ ଇଚ୍ଛାରେ । ଏ ଦିଗରେ ସ୍ୱୟଂବରା ହିଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର । କିଂତୁ ସୀତା, ଦ୍ରୌପଦୀ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରାଚୀନ ଯୁଗୀୟ ସ୍ୱୟଂବରାମାନେ ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱୟମ୍‌ର ଇଚ୍ଛାରେ ବର ବରଣ କରି ଥିବାର ବର୍ଣ୍ଣନା ନାହିଁ । ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ କୌଣସି ନା କୌଣସି କଠୋର ସର୍ତ୍ତର ଅବତାରଣା କରାଯାଇଛି । ସର୍ତ୍ତପୂରଣକାରୀଙ୍କ ଗଳାରେ ବରମାଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ଏଠି ସ୍ୱୟଂବରା ବାଧ୍ୟ । ଏ କେମିତିକା ସ୍ୱୟଂବର? କେମିତି ପରଂପରା ଏ, ପୁଣି ଋଷି-ମୁନି-ଜ୍ଞାନୀ-ବେଦର ଭୂୂମି ଏ ଆର୍ଯ୍ୟାବର୍ତ୍ତ ଭାରତ ବର୍ଷରେ, ନା-ଏହାର ଅନ୍ତରାଳରେ କିଛି ରହିଚି ଗୂଢ଼ ରହସ୍ୟ, ଯାହା ଅପ୍ରକାଶ୍ୟ ଏବଂ ପରଂପରାର ପୃଷ୍ଠଧରମାନେ ଏ ରହସ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଉଚିତ ମଣିନାହାନ୍ତି ?

ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ସୀତା, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ସଂଯୁକ୍ତାଙ୍କ ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ -ସ୍ୱୟଂବର ଗାଥାକୁ ଉପନ୍ୟାସର କଥା ଶୈଳୀରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଛି । ସେହି ସେହି କାହାଣୀରେ ଛପି ରହିଥିବା ଯୁକ୍ତିନିଷ୍ଠ, ତର୍କସିଦ୍ଧ ସତ୍ୟ ଓ ରହସ୍ୟର ଉନ୍‌ମୋଚନ କରାଯାଇଛି । ଏତଦ୍‌ଭିନ୍ନ କେବଳ ସ୍ୱୟଂବରର ରହସ୍ୟ ଉନ୍‌ମୋଚନ ନୁହେଁ, ସ୍ୱୟଂବରାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନର କ୍ରମପରିଣାମ ତଥା ଜୀବନର କିଛି କିଛି ମାର୍ମିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଝଲକ୍ ଦିଆଯାଇଚି କଥା ପ୍ରସଂଗରେ । ସ୍ୱୟଂବରର ବର୍ଣ୍ଣନା ବ୍ୟତିରେକେ ଏକ ଐତିହାସିକ ରୂପକାହାଣୀକୁ ଏଥିରେ ସ୍ଥାନିତ କରାଯାଇଛି-ତାହା ହେଉଛି ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କ ପରିଣୟ କଥା । ସବୁ କାହାଣୀ ଅବତାରଣାର ମୂଳରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭାବରେ ନିହିତ ଅଛି- ସେହି ଚିରନ୍ତନ ପ୍ରଶ୍ନ- ଯୁଗେ ଯୁଗେ ନାରୀ ନିର୍ଯ୍ୟାତିତା କାହିଁକି? ସାରା ଜୀବନ ପୁରୁଷକର୍ତ୍ତୃକ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଲହୁଲୁହାଣ ହୋଇଛି-ହେଉଛି ନାରୀ କାହିଁକି -କାହିଁକି ?? ପୁରାଣ, ଇତିହାସର କାହାଣୀ ଭିତରେ ଉପନ୍ୟାସର ଆଦ୍ୟରୁ ପ୍ରାନ୍ତଯାଏ ଜଡ଼ିତ ହେଇ ରହିଚି, ସାଂପ୍ରତିକ ନାରୀ ଜୀବନ-ସଂଘର୍ଷର ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକର କଥାସୂତ୍ର । ଏହି କଥାସୂତ୍ର ହିଁ ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟଧାରା । ଯାହାର ଉପକ୍ରମଣିକାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଇ ଉପସଂହାରରେ ବିଲୟ ଘଟିଚି ।